Tác giả: RBox | Chuyên mục: Dành cho nhà tuyển dụng
Trong tiến trình chuyển đổi số quốc gia, đội ngũ nhân sự công nghệ luôn được xem là "tài sản cốt lõi" quyết định sự thành bại của doanh nghiệp. Tuy nhiên, đằng sau quy mô phát triển ấn tượng về số lượng, thị trường lao động công nghệ Việt Nam vẫn đang đối mặt với những khoảng trống lớn về kỹ năng mềm, kinh nghiệm thực chiến và năng lực nghiên cứu chuyên sâu.
Theo các thống kê và đánh giá chuyên ngành mới nhất, quy mô ngành công nghệ số tại Việt Nam đang có sự bứt phá mạnh mẽ nhưng lại đi kèm với nghịch lý về chất lượng nhân sự đầu vào:
Quy mô thị trường rộng lớn: Ngành công nghệ số Việt Nam hiện đang quy tụ gần 80.000 doanh nghiệp hoạt động cùng lực lượng lao động hùng hậu lên tới hơn 1,5 triệu người.
Khoảng trống kỹ năng đáng báo động: Dù nguồn cung dồi dào, các nhà tuyển dụng vẫn chật vật tìm kiếm nhân tài đạt chuẩn khi có tới 42,1% ứng viên bị đánh giá là thiếu hụt các kỹ năng cần thiết ngay tại khâu tuyển dụng.
Thiếu hụt trải nghiệm thực tế: Có đến 47% ứng viên công nghệ hiện nay thiếu kinh nghiệm thực chiến tại môi trường doanh nghiệp.
Sự mất cân đối về cấu trúc nhân sự: Thị trường rất dồi dào lực lượng kỹ sư phần mềm ở cấp độ thực thi tác vụ, nhưng lại rơi vào tình trạng khan hiếm nghiêm trọng đội ngũ quản lý cấp trung và các nhà nghiên cứu trình độ tiến sĩ đủ khả năng thiết kế kiến trúc cho các sản phẩm công nghệ sâu (deep tech).
Nhận định về chất lượng nhân sự trong nước, bà Lê Vân Anh — Quản lý Khu vực của Work in Finland (thuộc Business Finland) và ông Nguyễn Trung — Chủ tịch HĐQT kiêm Giám đốc Vận hành công ty Tekai (Phần Lan) đều có chung góc nhìn tích cực về nền tảng cốt lõi của người Việt. Đội ngũ kỹ sư Việt Nam sở hữu tư duy toán học và khoa học cơ bản rất tốt, khả năng tự học hỏi nhạy bén, chăm chỉ và có sức bật thích ứng cao dù điều kiện cơ sở vật chất hay phòng thí nghiệm nghiên cứu còn nhiều hạn chế. Những cá nhân có tư duy khởi nghiệp thậm chí còn nắm bắt rất nhanh vòng đời sản phẩm và góc nhìn của khách hàng.
Tuy nhiên, "nút thắt" kìm hãm sự bứt phá của nhân lực công nghệ Việt Nam lại nằm ở kỹ năng mềm và tư duy phản biện. Chịu ảnh hưởng từ văn hóa làm việc mang tính thứ bậc truyền thống, phần lớn kỹ sư Việt Nam thường chỉ cảm thấy an toàn khi làm theo các nhiệm vụ đã được định sẵn, thay vì chủ động đặt câu hỏi ngược lại về bản chất vấn đề hoặc đề xuất phương án tối ưu hơn. Tâm lý e ngại phát biểu trước cấp trên và né tránh phản hồi thẳng thắn khi dự án gặp vướng mắc cũng là rào cản lớn khi bước ra môi trường đa quốc gia.
Để giải bài toán chênh lệch giữa đào tạo và thực tế tuyển dụng, kinh nghiệm từ Phần Lan — quốc gia liên tục dẫn đầu thế giới về đổi mới sáng tạo và là cái nôi của những "gã khổng lồ" như Nokia, Linux, hay các kỳ lân công nghệ Oura, Supercell, Rovio — mang lại nhiều gợi mở giá trị.
Theo phân tích của các chuyên gia, sức mạnh công nghệ của Phần Lan được xây dựng trên 3 trụ cột văn hóa: môi trường làm việc có độ tin cậy cao giúp loại bỏ rào cản vận hành; cam kết đầu tư dài hạn xuyên suốt nhiều thập kỷ cho giáo dục và hạ tầng; cùng "văn hóa phẳng" coi trọng giá trị của ý tưởng thực tế hơn là chức danh.
Đặc biệt, mô hình liên kết "3 nhà" (Chính phủ - Nhà trường - Doanh nghiệp) tại quốc gia Bắc Âu này vận hành theo cơ chế phản hồi liên tục:
Chính phủ: Bơm vốn rộng rãi cho các chương trình nghiên cứu, đồng thời kết nối các đô thị và doanh nghiệp để dự báo chính xác nhu cầu nhân lực.
Doanh nghiệp: Không đứng ngoài cuộc chờ "sẵn người" mà trực tiếp tham gia định hướng giáo trình đại học, đồng tài trợ các dự án R&D và trả lương cho sinh viên thực tập hoặc làm luận văn giải quyết bài toán thực tế của công ty.
Trường đại học: Đóng vai trò trung tâm nghiên cứu và đào tạo bám sát nhu cầu thị trường, giúp sinh viên vừa tốt nghiệp đã nắm vững cách vận hành của bộ máy doanh nghiệp thực thụ.
Để thu hẹp khoảng cách 42,1% thiếu hụt kỹ năng và vươn lên các vị trí quản lý, kiến trúc sư hệ thống cấp cao trên bản đồ công nghệ quốc tế, các chuyên gia khuyến nghị lực lượng kỹ sư trẻ Việt Nam cần thay đổi toàn diện qua 3 định hướng trọng tâm:
Chuyển từ "hoàn thành tác vụ" sang "chịu trách nhiệm kết quả": Thay vì thụ động chờ đợi từng chỉ dẫn chi tiết, nhân sự chất lượng cao cần thấu hiểu mục tiêu cuối cùng của doanh nghiệp và chủ động tìm kiếm giải pháp để đạt được đích đến đó.
Rèn luyện tư duy phản biện và lên tiếng chủ động: Mạnh dạn đóng góp ý kiến dựa trên lập luận rõ ràng, ngay cả khi chưa chắc chắn tuyệt đối. Sự cởi mở và minh bạch trong trao đổi sẽ xây dựng niềm tin vững chắc hơn nhiều so với sự im lặng.
Đầu tư nghiêm túc cho kỹ năng giao tiếp đa văn hóa: Những nhân sự thăng tiến nhanh nhất trong kỷ nguyên số không chỉ giỏi viết code, mà là những người có khả năng diễn đạt tư duy kỹ thuật một cách mạch lạc (qua cả văn bản lẫn đối thoại trực tiếp) cho các bên liên quan đến từ nhiều nền tảng văn hóa khác nhau.
Về mặt chiến lược dài hạn, việc thúc đẩy các chương trình biệt phái nhân sự dài hạn, thiết lập các dự án R&D song phương giữa doanh nghiệp Việt Nam và quốc tế, cũng như chia sẻ giáo trình đào tạo đại học sẽ là đòn bẩy thực chất nhất. Khi được đặt vào môi trường giao tiếp cởi mở và trao quyền chủ động, đội ngũ nhân lực công nghệ Việt Nam hoàn toàn đủ khả năng lấp đầy các khoảng trống kỹ năng, trở thành động lực cốt lõi đưa chiến lược chuyển đổi số quốc gia đi đến thành công.
Nguồn: VietnamFinance
RBox - Đối tác cung ứng nhân sự chuỗi F&B và Bán Lẻ hàng đầu
Hotline điều phối nhân sự nhanh: 0938 051 663
Email: sales@rbox.com.vn | Website: rbox.com.vn
